O Blacu

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

Blace jest terytorialnie małą gminą w okręgu Kopaonickim (306 km2), w której znajduje się 40 miejscowości. Gmina Blace znajduje się w Kotlinie Toplickiej, na wschodnich zboczach góry Kopaonik i południowo-zachodnich zboczach góry Jastreb, obejmuje także północno-zachodni basen Toplicki, który poprzez Jankowy wąwóz jest połączony z doliną Rasiny, a właściwie z basenem Kruševackim (Kruševac).  

Pomimo tego, że infrastruktura Blace ma peryferyjny charakter w stosunku do głównych dróg komunikacyjnych, Blace znajduje się na skrzyżowaniu dróg w kierunku Kosowa i Metochii, Kopaonika i Prokuplja, co stanowi korzystną pozycję transportową.

Blace usytuowane jest nad rzeką Blatašnice na około 12 km w górę rzeki od jej dopływu do Rasiny. Blace jest położone na wysokości 380-430 m n.p.m (średnia wysokość 395 m n.p.m.) w basenach rzek Rasina i Toplica.

Obszar gminy Blace graniczy na północy z gminą Kruševac, na wschodzie z gminą Prokuplje, a na południu z Kuršumliją i na zachodzie z gminą Brus.

HISTORIA

Na podstawie przekazów ustnych, ale przede wszystkim na podstawie dowodów materialnych można założyć, że w przeszłości region ten pełnił istotną rolę, a z pewnością można stwierdzić, iż miał bardzo bogatą i burzliwą historię.

Wyruszając na bitwę na Kosowie książe Lazar musiał przejehać przez Jankowy wąwóz, a następnie przez tereny Blace w kierunku Kuršumliji i Podujeva. Jankowy wąwóz otrzymał nazwę po Janie Hunyadym (po serbsku: Sibinjanin Janko), który był wychwalany w serbskich pieśniach narodowych.

Kiedy wyzwalano Toplicę spod okupacji Tureckiej (1878) zostały wyzwolone także okolice dzisiejszej gminy Blace. W okresie od 1880 roku do 1885 roku zostały założone i zamieszkane wszystkie wsie, które do dnia dzisiejszego znajdują się w gminie Blace. Większkość z nich zachowała nazwy od czasów tureckich (Alabana, Medjuhana, Šiljomana, Pretežana, Draguša i inne), a pozostałe miejscowości otrzymały nazwy, najprawdopodobniej, od starych osiedleńców. Większość z osiedleńców została przesiedlona z Kopaonika (tereny gminy Brus, Aleksandrovac i Kuršumlija), z okolic Kosowskiej Mitrovicy (Ibarska dolina), z Sandžaka, Sjenicy, a niewielka część także z okolic dzisiejszego jeziora Vlasinskiego i innych regionów Serbii. Mieszkańcy Blace dzielnie walczyli w serbsko-tureckiej wojnie w 1912 roku i serbsko-bułgarskiej wojnie w 1913 roku. Większość walczących z tych terenów, którzy wykazali się odwagą podczas walk na Ceru i Drini, później przedostało się przez Albanię, do Salonik, aby wziąć udział w walkach na froncie salonickim. 

W wojnach wyzwoleńczych w Serbii (1876-1918) region ten dał wielki wkład. Dumą Serbii i naczelnego dowódctwa armii serbskiej, króla Petra I Karadjordjevicia, stał się słynny „Żelazny pułk, który składał się z młodych mężczyzn z tego obszaru. Obszar ten był w 1917 roku miejscem spotkań tak zwanego Toplickiego powstania, jedynego na okupowanej terytorii (Anderej Mitrović Walka powstańcza w Serbii 1916-1918), Pułkiem dowodził legendarny bohater Kosta Vojinović, dzięki któremu wyzwolono Blace. Powstanie zostało stłumione z bardzo tragicznymi konsekwencjami dla powstańców. Całe wioski zostałe spalone, a około 20.000 mieszkańców Toplicy (między nimi i wiele z obszarów Blace) zostało straconych w najbardziej brutalny sposób. I sam Kosta Vojnović zginął w grudniu 1917 roku w Cerovačkiej (Cerovačka) rzece we wsi Grgure. Na tej rzece do dnia dzisiejszego znajduje się młyn, w którym Kosta Vojnović spędził ostatnie godziny życia, a na cerkiewnym cmentarzu w Grgure pamiątkowe popiersie na znak wdzięczności mieszkańców obszaru toplickiego dla tego nieustraszonego wojownika.  

W wojnie wyzwoleńczej 1941-1945 roku mieszkańcy gminy Blace biorą czynny udział w walkach przeciwko okupatorowi. Pod koniec 1941 roku i w pierwszej połowie 1942 roku kilkuset z nich znalazło się w Toplickim partyzanckim oddziale, w dziesiątkach lokalnych i narodowowyzwoleńczych oddziałach, a tysiące mieszkańców udzielało pomocy NOP-u. (Ruch Narodowo-Wyzwoleńczy)  

Blace wraz z oklicą ostatecznie zostało wyzwolone 28 sierpnia 1944 roku. W NOP-ie gmina Blace była reprezentowana przez wybitne osobistości: Radoš Jovanović-Selja z Gruga, sekretarz wojenny Komitetu Okręgowego KPJ (Komunistyczna Partia Jugosławii) Toplica, Obrad Lazović - Živko z Blace, bohater narodowy; Trajko Jovanović Josif z Trbunja, komisarz 45-ej wojennej dywizji.  Z tych okolic także pochodzą: Ratko Vukićević hiszpański wojownik i Mija Stanimirović bohater narodowy.

Zaraz po wyzwoleniu, Blace staje się siedzibą Okręgu Jastrebačkiego. W 1947 roku okręg ten zostaje przyłączony do Okręgu Toplickiego, aby po trzech latach, w 1959 roku znów samodzielnie tworzyć okręg, który na początku 1955 roku połączył się z Okręgiem Prokupačkim. Cały obszar byłego Okręgu Jastrebačkiego został podzielony na dzisiejsze dwie gminy: Barbatovačku i Blacku, które w wrześniu 1957 roku połączyły się w jedną gminę z siedzibą w Blace.

LUDNOŚĆ

Według rezultatów spisu powszechnego ludności z 2011 roku na obszarze gminy Blace mieszka 11.686 mieszkańców, z czego w samym Blace mieszka 5.261, a w sąsiadujących miejscowościach 6.607. W stosunku do spisu powszechnego ludności z 2002 roku jest o 2.073 mieszkańców mniej, a w stosunku do spisu powszechnego z 1997 roku liczba ludności zmniejszyła się o 3.463. 

W rejestrze osób bezrobotnych znajduje się łącznie 1.852 osób.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gminie Blace wynosi 41.752,00 dinarów.

Wysiedleni Czerwony Krzyż 027/371-314

 

 

Login Form